Florentynowo
Parafia Ślesin · gmina Ślesin · powiat koniński · województwo wielkopolskie. Dawniej: powiat koniński, gmina Sławoszewek.
Nazwa dziś i jej warianty
Urzędowo Florentynowo — kolonia w gminie Ślesin, dopełniacz Florentynowa¹.
Nazwa chodzi jednak w źródłach w dwóch postaciach naraz. Prasa konińska pisze w styczniu 1926 roku o gospodarzu „we wsi Florentynów, gm. Sławoszewek”, a dwa i pół roku później, w urzędowym planie przeglądu koni, stoi „wieś Florentynowo”² ³. Te same dwie postaci — męska na -ów i nijaka na -owo — walczą ze sobą w całej tej okolicy; sąsiednie Helenowo przeszło z Helenowa na Helenowo dopiero w latach trzydziestych XX wieku. ⇒ zob. hasło Helenowo.
Najstarsze zapisy
- 1926 — Florentynów, wieś w gminie Sławoszewek — najstarszy zapis nazwy, jaki znamy².
- 1928 — Florentynowo, wieś, w obwodzie weterynaryjnym Ślesin (dzień 12 czerwca, razem z folwarkiem Biskupie, Bolesławowem, Cegielnią i Goraninkiem)³.
- 1938 — Florentynowo, wśród miejscowości należących do parafii Ślesin⁴.
⚠️ Starszych zapisów nie mamy i żaden słownik tej wsi nie zna. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego nie ma dla niej hasła (notuje tylko Florentynowa pod Gnieznem i pod Płońskiem); nie ma jej hasła w Nazwach miejscowych Polski; nie notuje jej Kozierowski⁵ ⁶ ⁷. Nie wymieniają jej też urzędowe wykazy miejscowości parafii ślesińskiej z lat 1892, 1893 i 1912 — na takiej liście staje po raz pierwszy w 1938 roku⁴ ⁸.
Przynależność
Powiat koniński, gmina Sławoszewek (tak w 1926 i 1928 roku)² ³; od 1954 roku gmina Ślesin, utworzona z połączenia gminy Sławoszewek z gminą Piotrkowice. Parafia Ślesin — poświadczona od 1938 roku, dziś potwierdzona planem wizyty duszpasterskiej⁴ ⁹.
O samej wsi źródła mówią niewiele, ale to, co mówią, jest jednoznaczne: to była wieś gospodarska, nie folwark. Zamordowany w noc sylwestrową 1925/26 Władysław Lewandowski miał tu siedemdziesiąt mórg², a opis zabudowań spalonego w 1928 roku gospodarstwa Andrzeja Kozłowskiego — dom mieszkalny z gliny połączony z oborą, stodoła z drewna, spichrz i szopa z cegły, wszystko kryte słomą — daje najlepszy portret zwyczajnego obejścia tej okolicy, jaki mamy z dwudziestolecia¹⁰. W 1935 roku Franciszek Lewandowski z Florentynowa składa trzy centnary kartofli na wielkanocną zbiórkę ślesińskiego komitetu dla najbiedniejszych¹¹.
Co o nazwie piszą językoznawcy
Nazwy miejscowe Polski naszej kolonii nie mają. Przy innych Florentynowach i Florentynowach objaśniają ten typ nazwy krótko i tak samo: od imienia Florentyna (albo Florentyn), z przyrostkiem -owo, -ów⁶.
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i Kozierowski o nazwie milczą, bo naszej wsi nie znają⁵ ⁷.
Nasza ocena
Florentynowo należy do najmłodszej warstwy nazw tej okolicy — pamiątkowej, dziewiętnastowiecznej, tworzonej od imion. Stoi w jednym rzędzie z Bolesławowem, Genowefą, Helenowem, Izabelinem, Konstantynowem, Marianowem, Mikołajewem, Stanisławowem, Teodorowem i Władysławowem: wszystkie te nazwy wyliczono obok siebie w jednym spisie z 1928 roku, wszystkie są urobione od imienia, i żadnej z nich nie zna Liber beneficiorum ani rejestr poborowy³. Tak nazywano kolonie i parcele wydzielane z dóbr — od imienia kogoś z rodziny właściciela albo od imienia samej właścicielki.
Której rodziny — nie wiemy, i to jest w tym haśle rzecz najuczciwsza do powiedzenia. Nasuwa się hipoteza, że Florentynowo wydzielono z dóbr Biskupie–Sarnowa: w 1926 roku wieś leży „na czwartym kilometrze od Ślesina”, a zwłoki zamordowanego znaleziono na polach majątku Biskupie, w odległości stu pięćdziesięciu metrów od szosy — czyli granice obu miejscowości się stykały². Druga hipoteza wiąże Florentynowo z sąsiednim Helenowem: dwa imiona żeńskie, dwie osady na północny zachód od Ślesina, obie milczące w starszych źródłach — mogły powstać naraz, z jednego podziału. Rozstrzygnąć to mogą tylko akta hipoteczne dóbr, a tych nie mamy w ręku.
Przypisy
1. Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części, załącznik do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (Dziennik Ustaw 2019, poz. 2360) — hasło „Florentynowo” (kolonia, gmina Ślesin).
2. „Głos Koniński” R. 6, nr 1 z 9 stycznia 1926, s. 2, notatka „Zbrodnia”.
3. „Plan przeglądu koni na powiat Koniński w 1928 roku”, obwód Ślesin, dzień 12 czerwca 1928 — „Głos Koniński” R. 8, nr 18 z 5 maja 1928, s. 3.
4. Rocznik Diecezji Włocławskiej 1938, s. 153–154 — parafia Ślesin, wykaz miejscowości należących do parafii.
5. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. II, Warszawa 1881, s. 394 (Florentynowo w powiecie gnieźnieńskim) i t. XV cz. 1, Warszawa 1900, s. 477 (Florentynowo w powiecie płońskim) — oba hasła dotyczą innych miejscowości. Brak hasła dla naszej kolonii stwierdzony przeszukaniem warstwy tekstowej wszystkich tomów słownika. Skan: https://archive.org/details/slownik-2/page/n391/mode/1up
6. Nazwy miejscowe Polski. Historia, pochodzenie, zmiany, red. K. Rymut, Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków, tom III (E–I), hasła „Florentynowo” i „Florentynów” — objaśnienie typu nazwy (parafraza). Hasła dla Florentynowa w gminie Ślesin słownik nie ma.
7. S. Kozierowski, Badania nazw topograficznych na obszarze dawnej zachodniej i środkowej Wielkopolski, t. I, Poznań 1921, s. 208 — „Florentynowo par. Sokolniki gnieźn.”, czyli inna miejscowość.
8. „Ordo Divini Officii ac Missarum ad usum dioecesis Vladislaviensis seu Calissiensis”, Włocławek, roczniki 1892, 1893 i 1896 — parafia Sleszyn w dziale Decanatus Coninensis, wykaz miejscowości (loca pertinentia); oraz „Przewodnik po Guberni Kaliskiej”, cz. 1, [1912] — wykaz miejscowości parafii Ślesin.
9. Skład parafii ślesińskiej według planu wizyty duszpasterskiej 2019/2020, ogłoszonego przez parafię św. Mikołaja Biskupa i Dobrego Pasterza w Ślesinie.
10. „Głos Koniński” R. 8, nr 35 z 1 września 1928, s. 2, notatka „Pożary z podpalenia”.
11. „Głos Koniński” R. 15, nr 19 z 11 maja 1935 — sprawozdanie ślesińskiego Komitetu ze zbiórki wielkanocnej.