6.3. Lubomyscy i Latalscy — trzy wsie w jednym ręku
Lubomyscy (Lubomyślscy) to najstarszy ród tej okolicy, który da się prześledzić przez sto lat: gniazdo w Lubomyślu, a obok — Mikorzyn i Sławęcin. Te trzy wsie chodzą w regestach zawsze razem, jako jeden klucz.
Pierwsi znani: Filip, dziedzic de Lubomyśle i de Slawaczino (1474)²⁶, Jakub Lubomyski de Lubomyśle (1480, 1490)²⁷ i Tomasz Lubomyski z Mikorzyna, który w 1487 r. procesuje się z sąsiadami o sołectwo, a w 1494 r. odstępuje całą wieś Mikorzyn wójtowi ślesińskiemu¹⁷. Regesty nazywają go raz „Tomasz Mikorzyński alias Lubomyślski" — to samo nazwisko w dwóch wersjach, wzięte od dwóch wsi tego samego człowieka. Trzeba na to uważać przy każdym staropolskim nazwisku odmiejscowym. Ten sam mechanizm widać u Marcina Lubomyskiego, którego dwa regesty z 1514 r. nazywają raz „dziedzicem w Górze", raz wprost „Marcin Lubomyslski alias Gorski"¹⁰⁷.
⭐⭐ A ten sam Tomasz miał znacznie więcej, niż widać z Lubomyśla. Według regestu Dworzaczka z 1526 r. pięciu braci Sokołowskich z Warzymowa, synów zmarłego Jarosława, kasztelana lędzkiego, zostało intromitowanych do trzeciej części dóbr zamku gosławickiego — Gosławic, Malińca, Pątnowa, Niesłusza, Grodźca, Rudzicy, „MIASTA LICHIN" i innych wsi — kupionej za 900 złotych od „Tomasza Lubomyslskiego i panny Elżbiety Zakrzewskiej, jego nepotki z siostry rodzonej". Regest dopisuje z naciskiem, jakby prostował cudzy błąd: „(tak jest! a nie od Gosławskich!)"¹⁰⁸. Dwa lata wcześniej ten sam człowiek występuje jako „Tomasz Lubomyeyski, dziedzic w Giewartowie", sprzedający część Jaworowa Mielżyńskim¹⁰⁹.
Wynikają z tego dwie rzeczy. Po pierwsze, ród, którego gniazdo w ciągu stulecia obróciło się w pustkę, w 1526 r. trzymał trzecią część największego klucza tej okolicy — z Licheniem, który regest nazywa miastem. Po drugie — i to jest zbieg, którego nie da się przeoczyć — Sokołowscy z Warzymowa weszli w okolicę ślesińską właśnie tym kupnem, dwieście pięćdziesiąt cztery lata przed objęciem Ślesina (6.6).
Ród był rozgałęziony i zadłużony. W 1540 r. Anna Lubomyska, wdowa po Wojciechu, zastawia synowi Stanisławowi dwa łany osiadłe w Sławęcinie²⁸; w 1541 r. Jakub Lubomyski, „dziedzic we wsiach Lubomysle, Slaweczino, Mikorzyno", jest winien 66 grzywien²⁹. W 1542 r. bracia Jakub, Stanisław i Andrzej oddają w zastaw za 217 złotych wszystkie trzy wsie naraz — i tu do gry wchodzi rodzina o zupełnie innym kalibrze.
Zastawnikiem jest Jerzy z Łabiszyna Latalski, kasztelan lędzki³⁰ — z rodu, który w następnym pokoleniu da wojewodę poznańskiego. Latalscy najpierw biorą wsie w zastaw, potem kupują je po kawałku: w 1550 r. Jakub Lubomyski sprzedaje Jerzemu Latalskiemu części Sławęcina i Mikorzyna za 800 złotych³¹, w 1564 r. bracia Mikołaj i Jerzy Latalscy odkupują część Lubomyśla od wdowy po Macieju Łubowskim za 500 złotych³². A w 1591 r. Jerzy hrabia z Łabiszyna Latalski, wojewoda poznański, sprzedaje Krzysztofowi Bardskiemu „całe części wsi Sławęcino osiadłej i Lubomyśle pustej" wraz z Małym Jeziorem i Sleszyńskim Brodem za 5000 złp⁶.
Słowo „pusta" przy Lubomyślu jest tu najważniejsze. W ciągu jednego stulecia gniazdo rodowe stało się pustką.
Rejestry poborowe pokazują ten sam podział od strony podatku: w Mikorzynie i Sławęcinie w latach 1564–1583 płacą Jarochowski (większa część — 8, potem 4,5 łana, karczma doroczna, wiatrak) i Lubomiski/Lubomeska (mniejsza — 2 łany)⁴. Ród, który dał nazwę wsi, został przy dwóch łanach.
Lubomyscy w Ślesinie próbowali jeszcze raz i to pod samym miastem: w 1591 r. Gabriel Lubomyski zapisuje żonie Zofii Zbierskiej 250 złp posagu na połowie całego miasta Ślesina³³, a w 1606 r. Sebastian Lubomęski, syn Jana, zapisuje żonie Katarzynie Spławskiej 750 złp „na połowie części wsi Lubomęskie i na mieście Sleszyn"³⁴. ❓ Zapisy oprawne na mieście biskupim wyglądają dziwnie — najpewniej chodzi o dzierżawę, tę samą, którą w 1581 r. rejestr poborowy nazwał „Lubomiska tenutrix"⁴.
❓ Gabriel umiera przed 1618 rokiem — i z inną żoną w regeście. Zapis z 1618 r. nazywa stronę odraczającą Sokołowskiemu, kasztelanowi bydgoskiemu, termin uiszczenia sumy „Zofią Krzuską, wdową po zmarłym Gabrielu Lubomyskim"¹¹⁰. Rok wcześniej, w 1592 r., Krzysztof Sokołowski z Warzymowa zapisywał temuż Gabrielowi 300 złotych długu¹¹¹ — rody sąsiadowały więc ze sobą pieniężnie przez pokolenie. ⚠️ Żona z zapisu z 1591 r. nazywa się Zofia Zbierska, ta z 1618 r. — Zofia Krzuska. Czy to dwie żony, czy dwa zapisy jednego nazwiska przekręcone w kancelarii, nie rozstrzygamy.
⚠️ Koniec rodu jest gwałtowny. W 1592 r., w czwartek przed św. Agnieszką, w kościele parafialnym w Ślesinie odbyła się wizja ciała zabitego Jana Lubomyskiego. Zwołali ją: Wojciech Lubomyski (syn Andrzeja), Katarzyna Lubomyska (żona sławetnego Jana Muchy, obywatela konińskiego), Gabriel i Jan Lubomyscy — bracia stryjeczni — oraz wdowa Katarzyna Stepkowska. Zabili go Stanisław Stepkowski jako pryncypał wraz z Wojciechem i Łukaszem Stepkowskimi, ojcem i synami³⁵. ❗ Zabójcami byli więc ludzie z rodziny jego własnej żony.
⭐ Ale ród nie wygasł — przeniósł się. Regesty siedemnastowieczne pokazują Lubomyskich już nie nad jeziorem ślesińskim, lecz w Giewartowie i Mieczewnicy, na południe, w stronę Słupcy: w 1614 r. Mikołaj Lubomyski w imieniu bratanka Aleksandra spiera się z Mielżyńskim o granice Mieczewnicy i Kąpieli; w 1637 r. Aleksander Lubomyski, syn Wojciecha, z żoną Anną Rudnicką zawiera kontrakt datowany „we wsi Mieczewnica"; w 1664 r. ten sam Aleksander ma zastawione Giewartowo za 500 złotych¹¹². Jeszcze w 1602 r. Krzysztof Lubomyski, syn Jakuba, kupił od Wysockich całe części Trzebuchowa Kamiennego w powiecie konińskim za 4000 złotych¹¹³. ⇒ Gniazdo zniknęło, nazwisko nie.