Ród, który przez osiemdziesiąt cztery lata — od 1788 do 1872 r. — dziedziczył miasto Ślesin. Przyszedł z Wielkopolski (Kuklinów, Wziąchów), kupił Ślesin od Sokołowskich z Warzymowa, ufundował ślesiński łuk triumfalny i wyszedł z okolicy dopiero wtedy, gdy ostatni z rodu sprzedał dobra Mierzyńskim. Pięć pokoleń; rdzeń z opracowania Krzysztofa Gorczycy, ale cztery kolejne ogniwa i całą dziewiętnastowieczną rodzinę dworu piotrkowickiego dołożyły nasze własne odczyty akt parafii Ślesin. Znakiem ⚓ osoby związane z parafią Ślesin.
⭐ Dwa źródła i dwa rodzaje pewności. Szkielet rodu (pokolenia Antoniego, Franciszka, Józefa i Michała, daty urodzeń wielkopolskich, posagi, licytacja 1827) pochodzi z rozdziału 6.8 „Rody i dwory ziemi ślesińskiej”, a w nim z kwerendy Krzysztofa Gorczycy w studium o ślesińskiej bramie triumfalnej, z regestów grodzkich, ze Słownika geograficznego i z „Gazety Wielkiego Xięstwa Poznańskiego”. Wszystko, co opisane jako „akt”, pochodzi z naocznych odczytów akt stanu cywilnego i ksiąg metrykalnych parafii Ślesin wykonanych w tym projekcie (księgi Lit. D, H, I, L, N oraz roczniki 1859–1862; AP Konin, zespół 54/815) — i ma w drzewie pierwszeństwo: akt metrykalny bije herbarz i bije opracowanie.
⭐⭐ Co rozstrzygnęły nasze akta: (1) Józefa z Walknowskich Magajewska — córka Michała i Franciszki z Łukomskich, o której opracowanie wiedziało tylko tyle, że istniała „Maria Józefa”; akt ślubu 13/1859 i akt zgonu 29/1862 dają jej męża, wiek, miejsce urodzenia, dzień śmierci i dwoje dzieci, czyli całe pokolenie, którego dotąd nie było. (2) Wiktor Walknowski, dotąd „krewny bez miejsca”, jest w akcie 29/1862 nazwany stryjem zmarłej — czyli bratem Michała. (3) Józef Feliks Stanisław, ur. 1832 — akt daje mu w 1862 r. dwadzieścia dziewięć lat, co potwierdza rocznik z opracowania co do roku. (4) Trzy córki Zuzanny z Walknowskich Gzowskiej (1799, 1801, 1803) znane są wyłącznie z naszych odczytów. (5) Róża Walknowska jest w aktach 1803–1814 tytułowana hæredissa bonorum Ṡlesin i kolatorką kościoła ślesińskiego — to jej nominacji zawdzięczał plebanię ks. Antoni Płonkowski.
⚠️ Pułapki nazwiska. Pisarze zapisują ten ród jako Walknowski, Waliknowski, Walikowski, Walknoewski, Waltknowska, a przy Róży „de Walkowskie”. ⛔ Nie wolno z tym scalać: chłopskich WALKÓW z Szyszyna („Walkuwna”, 1750 i 1782 — czytacze wyraźnie odrzucili to jako trafienie), Wulkańskiego (1740), ani Walkowskiej/Malkoskiej z rocznika 1844.
⚠️ Dwóch Józefów i dwie Zuzanny. W aktach 1797–1800 działa Józef Walknowski, podsędek ziemski kaliski, a akty z 1799 i 1801 mówią o zmarłych już „Józefie i Katarzynie Walknowskich, podsędkach ziemskich kaliskich”, rodzicach Zuzanny. Albo urząd przeszedł z ojca na syna tego samego imienia, albo pisarz użył formuły „niegdy” mechanicznie. ⛔ Nie scalamy i nie rozdzielamy na siłę — zostawiamy jeden węzeł z opisaną wątpliwością, bo wiek i tytuł tożsamości nie rozstrzygają.
⚠️ Nazwisko panieńskie Katarzyny trzy ręce przeczytały trzy razy inaczej: „z Sulerzyckich” (akt 29 IV 1803 — lekcja najpewniejsza i zgodna z opracowaniem), „z Błorzyckich” (1799) i „z Polczydzic” (1801). Przyjmujemy Sulerzycką, pozostałe dwie formy zapisujemy jako to, czym są — wariantami tego samego napisu.
⭐ Trop herbowy, nie koligacja. Walknowscy pisali się Wierusz Walknowski i nosili herb Wieruszowa — ten sam, co Wierusz-Kowalscy, którzy w 1895 r. kupili Mikorzyn w tej samej parafii (zob. ich drzewo). ⛔ Stopnia pokrewieństwa nie dowodzimy; odnotowujemy wspólny herb i wspólne przezwisko rodowe.
stan badań: 2026-10-26